<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE root>
<article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.2" xml:lang="en"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">Himičeskaâ fizika</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="en">Himičeskaâ fizika</journal-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Химическая физика</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn publication-format="print">0207-401X</issn><publisher><publisher-name xml:lang="en">The Russian Academy of Sciences</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="publisher-id">680949</article-id><article-id pub-id-type="doi">10.31857/S0207401X24100028</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="en"><subject>СТРОЕНИЕ ХИМИЧЕСКИХ СОЕДИНЕНИЙ, КВАНТОВАЯ ХИМИЯ, СПЕКТРОСКОПИЯ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="ru"><subject>Строение химических соединений, квантовая химия, спектроскопия</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="article-type"><subject>Research Article</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title xml:lang="en">Orientational isomerism in water clusters (h2o)n = 2–5, corresponding to the complete set of oriented graphs</article-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Ориентационная изомерия в кластерах воды (h2o)n = 2–5, соответствующих полному набору ориентированных графов</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Shirokova</surname><given-names>E. A.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Широкова</surname><given-names>Е. А.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>ekashirokova@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Ignatov</surname><given-names>S. K.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Игнатов</surname><given-names>С. К.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>ekashirokova@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff1"><aff><institution xml:lang="en">Lobachevsky State University of Nizhni Novgorod</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Национальный исследовательский Нижегородский государственный университет им. Н.И. Лобачевского</institution></aff></aff-alternatives><pub-date date-type="pub" iso-8601-date="2024-10-15" publication-format="electronic"><day>15</day><month>10</month><year>2024</year></pub-date><volume>43</volume><issue>10</issue><fpage>21</fpage><lpage>35</lpage><history><date date-type="received" iso-8601-date="2025-05-29"><day>29</day><month>05</month><year>2025</year></date></history><permissions><copyright-statement xml:lang="en">Copyright ©; 2024, Russian Academy of Sciences</copyright-statement><copyright-statement xml:lang="ru">Copyright ©; 2024, Российская академия наук</copyright-statement><copyright-year>2024</copyright-year><copyright-holder xml:lang="en">Russian Academy of Sciences</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="ru">Российская академия наук</copyright-holder></permissions><self-uri xlink:href="https://transsyst.ru/0207-401X/article/view/680949">https://transsyst.ru/0207-401X/article/view/680949</self-uri><abstract xml:lang="en"><p>On the basis of quantum-chemical calculation X3LYP/6-311++G(2<italic>d</italic>, 2<italic>p</italic>) for orientational isomers of water clusters (H<sub>2</sub>O)<italic><sub>n</sub></italic><sub> = 2–5</sub>, corresponding to the full set of oriented graphs with the number of vertices from 2 to 5, thermodynamic functions and concentrations of clusters in the gas phase have been determined. It is found that the phenomenon of orientational isomerism of water clusters must be taken into account to correctly estimate the gas-phase concentrations. For the full set of orientational isomers, the concentration of water clusters in the gas phase in saturated vapor under standard conditions is 1–2 orders of magnitude higher than the concentrations calculated only for the lowest-energy structures.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="ru"><p>На основе квантовохимического расчета методом X3LYP/6-311++G(2<italic>d</italic>, 2<italic>p</italic>) для ориентационных изомеров кластеров воды (H<sub>2</sub>O)<italic><sub>n</sub></italic><sub> = 2–5</sub>, соответствующих полному набору ориентированных графов с числом вершин от 2 до 5, определены термодинамические функции и концентрации кластеров в газовой фазе. Установлено, что для правильной оценки газофазных концентраций необходимо учитывать явление ориентационной изомерии кластеров воды. Для полного набора ориентационных изомеров концентрация кластеров воды в газовой фазе в насыщенном паре при стандартных условиях оказывается на 1–2 порядка выше концентраций, рассчитанных лишь для самых низкоэнергетических структур.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="en"><kwd>water clusters</kwd><kwd>hydrogen bonds</kwd><kwd>orientational isomerism</kwd><kwd>atmospheric chemistry</kwd><kwd>gas-phase concentrations</kwd><kwd>thermodynamics</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>кластеры воды</kwd><kwd>водородные связи</kwd><kwd>ориентационная изомерия</kwd><kwd>атмосферная химия</kwd><kwd>газофазные концентрации</kwd><kwd>термодинамика</kwd></kwd-group><funding-group/></article-meta></front><body></body><back><ref-list><ref id="B1"><label>1.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">I.K. Larin, Russ. J. Phys. Chem. B 16, 492 (2022). https://doi.org/10.1134/S1990793122030083</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ларин И.К. // Хим. физика. 2022. Т. 41. № 5. С. 37; doi: 10.31857/S0207401X22050089</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B2"><label>2.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Il. S. Golyak, D. R. Anfimov, I. B. Vintaykin et al., Russ. J. Phys. Chem. B 17, 320 (2023). https://doi.org/10.1134/S1990793123020264</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Голяк И.С., Анфимов Д.Р., Винтайкин И.Б. и др. // Хим. физика. 2023. Т. 42. № 4. С. 3; doi: 10.31857/S0207401X23040088</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B3"><label>3.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">G.V. Golubkov, A.A Berlin, Y.A. Dyakov et al., Russ. J. Phys. Chem. B 17, 1216 (2023). https://doi.org/10.1134/S1990793123050214</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Голубков Г.В., Берлин А.А., Дьяков Ю.А. и др. // Хим. физика. 2023. Т. 42. № 10. С. 64; doi: 10.31857/S0207401X23100072</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B4"><label>4.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">V. Vaida, J. Chem. Phys. 135, 020901 (2011). https://doi.org/10.1063/1.3608919</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Vaida V. // J. Chem. Phys. 2011. V. 135. № 2. P. 020901; doi: 10.1063/1.3608919</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B5"><label>5.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">J.M. Anglada, G.J. Hoffman, L.V. Slipchenko et al., J. Phys. Chem. A 117, 10381 (2013). https://doi.org/10.1021/jp407282c</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Anglada J.M., Hoffman G.J., Slipchenko L.V. et al. // J. Phys. Chem. A. 2013. V. 117. № 40. P. 10381; doi: 10.1021/jp407282c</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B6"><label>6.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">N.C. Frederiks, A. Hariharan, and C.J. Johnson, Annu. Rev. Phys. Chem. 74, 99 (2023). https://doi.org/10.1146/annurev-physchem-062322-041503</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Frederiks N.C., Hariharan A., Johnson C.J. // Annu. Rev. Phys. Chem. 2023. V. 74. № 1. P. 99; doi: 10.1146/annurev-physchem-062322-041503</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B7"><label>7.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.K. Ignatov, P.G. Sennikov, A.G. Razuvaev et al., J. Phys. Chem. A 107, 8705 (2003). https://doi.org/10.1021/jp034618h</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ignatov S.K., Sennikov P.G., Razuvaev A.G. et al. // J. Phys. Chem. A. 2003. V. 107. № 41. P. 8705; doi: 10.1021/jp034618h</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B8"><label>8.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.K. Ignatov, P.G. Sennikov, A.G. Razuvaev, and O. Schrems, J. Phys. Chem. A 108, 3642 (2004). https://doi.org/10.1021/jp038041f</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ignatov S.K., Sennikov P.G., Razuvaev A.G. et al. // J. Phys. Chem. A. 2004. V. 108. № 16. P. 3642; doi: 10.1021/jp038041f</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B9"><label>9.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">K. Morokuma and C. Muguruma, J. Am. Chem. Soc. 116, 10316 (1994). https://doi.org/10.1021/ja00101a068</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Morokuma K., Muguruma C. // J. Amer. Chem. Soc. 1994. V. 116. № 22. P. 10316; doi: 10.1021/ja00101a068</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B10"><label>10.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.A. Vincent, I.J. Palmer, I.H. Hillier, and E. Akhmatskaya, J. Am. Chem. Soc. 120, 3431 (1998). https://doi.org/10.1021/ja973640j</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Vincent M.A., Palmer I.J., Hillier I.H. et al. // J. Am. Chem. Soc. 1998. V. 120. № 14. P. 3431; doi: 10.1021/ja973640j</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B11"><label>11.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S. Okumoto, N. Fujita, and S. Yamabe, J. Phys. Chem. A 102, 3991 (1998). https://doi.org/10.1021/jp980705b</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Okumoto S., Fujita N., Yamabe S. // J. Phys. Chem. A. 1998. V. 102. № 22. P. 3991; doi: 10.1021/jp980705b</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B12"><label>12.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">J.D. Bernal and R.H. Fowler, J. Chem. Phys. 1, 515 (1933). https://doi.org/10.1063/1.1749327</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Bernal J.D., Fowler R.H. // J. Chem. Phys. 1933. V. 1. № 8. P. 515; doi: 10.1063/1.1749327</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B13"><label>13.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">K.D. Jordan and K. Sen, in Chemical Modelling (Royal Society of Chemistry, Cambridge, 2016). https://doi.org/10.1039/9781782626862-00105</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Jordan K.D., Sen K. // Chemical Modelling. V.13. Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2016. P. 105; doi: 10.1039/9781782626862-00105</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B14"><label>14.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.R. Gadre, S.D. Yeole, and N. Sahu, Chem. Rev. 114, 12132 (2014). https://doi.org/10.1021/cr4006632</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Gadre S.R., Yeole S.D., Sahu N. // Chem. Rev. 2014. V. 114. № 24. P. 12132; doi: 10.1021/cr4006632</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B15"><label>15.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.S. Xantheas, J. Chem. Phys. 102, 4505 (1995). https://doi.org/10.1063/1.469499</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Xantheas S.S. // J. Chem. Phys. 1995. V. 102. № 11. P. 4505; doi: 10.1063/1.469499</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B16"><label>16.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.E. Dunn, E.K. Pokon, and G.C. Shields, Int. J. Quantum Chem. 100, 1065 (2004). https://doi.org/10.1002/qua.20251</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Dunn M.E., Pokon E.K., Shields G.C. // Intern. J. Quantum Chem. 2004. V. 100. № 6. P. 1065; doi: 10.1002/qua.20251</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B17"><label>17.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.E. Dunn, E.K. Pokon, and G.C. Shields, J. Am. Chem. Soc. 126, 2647 (2004). https://doi.org/10.1021/ja038928p</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Dunn M.E., Pokon E.K., Shields G.C. // J. Amer. Chem. Soc. 2004. V. 126. № 8. P. 2647; doi: 10.1021/ja038928p</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B18"><label>18.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">B. Temelso, K.A. Archer, and G.C. Shields, J. Phys. Chem. A 115, 12034 (2011). https://doi.org/10.1021/jp2069489</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Temelso B., Archer K.A., Shields G.C. // J. Phys. Chem. A. 2011. V. 115. № 43. P. 12034; doi: 10.1021/jp2069489</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B19"><label>19.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">D.M. Bates and G.S. Tschumper, J. Phys. Chem. A 113, 3555 (2009). https://doi.org/10.1021/jp8105919</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Bates D.M., Tschumper G.S. // J. Phys. Chem. A. 2009. V. 113. № 15. P. 3555; doi: 10.1021/jp8105919</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B20"><label>20.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">A.E. Galashev, O.R. Rakhmanova, and V.N. Chukanov, Khimicheskaya fizika 24, 90 (2005). https://doi.org/</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Галашев А.Е., Рахманова О.Р., Чуканов В.Н. // Хим. физика. 2005. Т. 24. № 3. C. 90.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B21"><label>21.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">O.A. Novruzova, A.N. Novruzov, O.R. Rakhmanova, and A.E. Galashev, Khimicheskaya fizika 26, 74 (2007). https://doi.org/</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Новрузова О.А., Новрузов А.Н., Рахманова О.Р. и др. // Хим. физика. 2007. Т. 26. № 7. C. 74.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B22"><label>22.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">A.E. Galashev, Russ. J. Phys. Chem. B 7, 502 (2013). https://doi.org/10.1134/S1990793113050047</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Галашев А.Е. // Хим. физика. 2013. Т. 32. № 7. C. 86; doi: 10.7868/S0207401X1305004X</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B23"><label>23.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">A.E. Galashev, Russ. J. Phys. Chem. B 8, 793 (2014). https://doi.org/10.1134/S1990793114110049</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Галашев А.Е. // Хим. физика. 2014. Т. 33. № 11. C. 32; doi: 10.7868/S0207401X14110041</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B24"><label>24.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.V. Drozdov and A.A. Vostrikov, Tech. Phys. Lett. 26, 397 (2000). https://doi.org/10.1134/1.1262856</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Дроздов С.В., Востриков А.А. // Письма в ЖТФ. 2000. Т. 26. № 11. С. 90.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B25"><label>25.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">E.D. Belega, K.A. Tatarenko, D.N. Trubnikov and E.A. Cheremukhin, Russ. J. Phys. Chem. B. 3, 404 (2009). https://doi.org/10.1134/S1990793109030105</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Белега Е.Д., Татаренко К.А., Трубников Д.Н. и др. // Хим. физика. 2009. Т. 28. № 5. C. 79.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B26"><label>26.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">V. Babin and F. Paesani, Chemical Physics Letters 580, 1 (2013). https://doi.org/10.1016/j.cplett.2013.06.041</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Babin V., Paesani F. // Chem. Phys. Lett. 2013. V. 580. P. 1; doi: 10.1016/j.cplett.2013.06.041</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B27"><label>27.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Y. Wang, V. Babin, J. M. Bowman, and F. Paesani, J. Am. Chem. Soc. 134, 11116 (2012). https://doi.org/10.1021/ja304528m</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Wang Y., Babin V., Bowman J.M. et al. // J. Amer. Chem. Soc. 2012. V. 134. № 27. P. 11116; doi: 10.1021/ja304528m</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B28"><label>28.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.D. Tissandier, S.J. Singer, and J.V. Coe, J. Phys. Chem. A 104, 752 (2000). https://doi.org/10.1021/jp992711t</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Tissandier M.D., Singer S.J., Coe J.V. // J. Phys. Chem. A. 2000. V. 104. № 4. P. 752; doi: 10.1021/jp992711t</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B29"><label>29.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">J.D. Mallory and V.A. Mandelshtam, J. Chem. Phys. 145, 064308 (2016). https://doi.org/10.1063/1.4960610</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Mallory J.D., Mandelshtam V.A. // J. Chem. Phys. 2016. V. 145. № 6. P. 064308; doi: 10.1063/1.4960610</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B30"><label>30.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S. E. Brown, A. W. Götz, X. Cheng et al., J. Am. Chem. Soc. 139, 7082 (2017). https://doi.org/10.1021/jacs.7b03143</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Brown S.E., Götz A.W., Cheng X. et al. // J. Amer. Chem. Soc. 2017. V. 139. № 20. P. 7082; doi: 10.1021/jacs.7b03143</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B31"><label>31.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.K. Ignatov, A.G. Razuvaev, P.G. Sennikov, and O. Schrems, J. Mol. Struct.: THEOCHEM 908, 47 (2009). https://doi.org/10.1016/j.theochem.2009.05.003</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ignatov S.K., Razuvaev A.G., Sennikov P.G. et al. // J. Mol. Struct.: THEOCHEM. 2009. V. 908. № 1–3. P. 47; doi: 10.1016/j.theochem.2009.05.003</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B32"><label>32.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Y.A. Dyakov, S.O. Adamson, P.K. Wang et al., Russ. J. Phys. Chem. B 16, 543 (2022). https://doi.org/10.1134/S1990793122030149</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Дьяков Ю.А., Адамсон С.О., Ванг П.К. и др. // Хим. физика 2022. Т. 41. № 6. С. 85; doi: 10.31857/S0207401X22060036.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B33"><label>33.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">E.A. Shirokova, A.G. Razuvaev, A.V. Mayorov et al., J. Clust. Sci. 34, 2029 (2023). https://doi.org/10.1007/s10876-022-02365-9</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Shirokova E.A., Razuvaev A.G., Mayorov A.V. et al. // J. Clust. Sci. 2023. V. 34. № 4. P. 2029; doi: 10.1007/s10876-022-02365-9</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B34"><label>34.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">G. Brinkmann, J. Math. Chem. 46, 1112 (2009). https://doi.org/10.1007/s10910-008-9496-y</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Brinkmann G. // J. Math. Chem. 2009. V. 46. № 4. P. 1112; doi: 10.1007/s10910-008-9496-y</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B35"><label>35.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">J.-L. Kuo, J.V. Coe, S.J. Singer, Y.B. Band, and L. Ojamäe, J Chem. Phys. 114, 2527 (2001). https://doi.org/10.1063/1.1336804</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Kuo J.-L., Coe J.V., Singer S.J. et al. // J. Chem. Phys. 2001. V. 114. № 6. P. 2527; doi: 10.1063/1.1336804</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B36"><label>36.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">T. Miyake and M. Aida, Chem. Phys. Lett. 363, 106 (2002). https://doi.org/10.1016/S0009-2614(02)01150-8</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Miyake T., Aida M. // Chem. Phys. Lett. 2002. V. 363. № 1–2. P. 106; doi: 10.1016/S0009-2614(02)01150-8</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B37"><label>37.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">B. McKay, Combinatorial data. — URL: https://users.cecs.anu.edu.au/~bdm/data/graphs.html</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">McKay B. Combinatorial data; https://users.cecs.anu.edu.au/~bdm/data/graphs.html</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B38"><label>38.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.K. Ignatov, A.G. Razuvaev, and A.E. Masunov, in Book of Abstracts ”16-Th V. A. Fock Meeting on Quantum, Theoretical and Computational Chemistry” (Sochi, 2018), p. 10.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ignatov S.K., Razuvaev A.G., Masunov A.E. // Book of Abstracts ”16-th V. A. Fock meeting on Quantum, Theoretical and Computational Chemistry”. Sochi, Russia, 2018. P. 10.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B39"><label>39.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">D.C. Liu and J. Nocedal, Mathematical Programming 45, 503 (1989). https://doi.org/10.1007/bf01589116</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Liu D.C., Nocedal J. // Mathemat. Programming. 1989. V. 45. № 1–3. P. 503; doi: 10.1007/bf01589116</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B40"><label>40.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">B.D. McKay and A. Piperno, J. Symb. Comput. 60, 94 (2014). https://doi.org/10.1016/j.jsc.2013.09.003</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">McKay B.D., Piperno A. // J. Symb. Comput. 2014. V. 60. P. 94; doi: 10.1016/j.jsc.2013.09.003</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B41"><label>41.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.J. Frisch, G.W. Trucks, H.B. Schlegel, G.E. Scuseria, M.A. Robb, J.R. Cheeseman, J.A. Montgomery Jr., T. Vreven, K.N. Kudin, J.C. Burant, J.M. Millam, S.S. Iyengar, J. Tomasi, V. Barone, B. Mennucci, M. Cossi, G. Scalmani, N. Rega, G.A. Petersson, H. Nakatsuji, M. Hada, M. Ehara, K. Toyota, R. Fukuda, J. Hasegawa, M. Ishida, T. Nakajima, Y. Honda, O. Kitao, H. Nakai, M. Klene, X. Li, J.E. Knox, H.P. Hratchian, J.B. Cross, V. Bakken, C. Adamo, J. Jaramillo, R. Gomperts, R.E. Stratmann, O. Yazyev, A.J. Austin, R. Cammi, C. Pomelli, J.W. Ochterski, P.Y. Ayala, K. Morokuma, G.A. Voth, P. Salvador, J.J. Dannenberg, V.G. Zakrzewski, S. Dapprich, A.D. Daniels, M.C. Strain, O. Farkas, D.K. Malick, A.D. Rabuck, K. Raghavachari, J.B. Foresman, J.V. Ortiz, Q. Cui, A.G. Baboul, S. Clifford, J. Cioslowski, B.B. Stefanov, G. Liu, A. Liashenko, P. Piskorz, I. Komaromi, R.L. Martin, D.J. Fox, T. Keith, M.A. Al-Laham, C.Y. Peng, A. Nanayakkara, M. Challacombe, P.M.W. Gill, B. Johnson, W. Chen, M.W. Wong, C. Gonzalez, and J.A. Pople, Gaussian, Inc., Wallingford CT. Gaussian 03, Revision D.01.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Frisch M.J., Trucks G.W., Schlegel H.B., Scuseria G.E., Robb M.A., Cheeseman J.R., Montgomery J.A., Jr., Vreven T., Kudin K.N., Burant J.C., Millam J.M., Iyengar S.S., Tomasi J., Barone V., Mennucci B., Cossi M., Scalmani G., Rega N., Petersson G.A., Nakatsuji H., Hada M., Ehara M., Toyota K., Fukuda R., Hasegawa J., Ishida M., Nakajima T., Honda Y., Kitao O., Nakai H., Klene M., Li X., Knox J.E., Hratchian H.P., J. B. Cross, Bakken V., Adamo C., Jaramillo J., Gomperts R., Stratmann R. E., Yazyev O., Austin A. J., Cammi R., Pomelli C., Ochterski J. W., Ayala P. Y., Morokuma K., Voth G. A., Salvador P., Dannenberg J. J., Zakrzewski V. G., Dapprich S., Daniels A. D., Strain M. C., Farkas O., Malick D. K., Rabuck A. D., Raghavachari K., Foresman J. B., Ortiz J. V., Cui Q., Baboul A. G., Clifford S., Cioslowski J., Stefanov B. B., Liu G., Liashenko A., Piskorz P., Komaromi I., Martin R. L., Fox D. J., Keith T., Al-Laham M. A., Peng C. Y., Nanayakkara A., Challacombe M., Gill P. M. W., Johnson B., Chen W., Wong M. W., Gonzalez C. and Pople J.A., Gaussian 03. Rev. D.01 Wallingford, CT: Gaussian Inc., 2004.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B42"><label>42.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Chemcraft – graphical software for visualization of quantum chemistry computations.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Chemcraft – graphical software for visualization of quantum chemistry computations; https://www.chemcraftprog.com</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B43"><label>43.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.K. Ignatov. Moltran v.2.5 – Program for molecular visualization and thermodynamic calculations, University of Nizhny Novgorod, 2004.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ignatov S.K. Moltran v.2.5 – Program for molecular visualization and thermodynamic calculations. University of Nizhny Novgorod, 2004; http://www.qchem.unn.ru/moltran</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B44"><label>44.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">H. DeVoe. Thermodynamics and Chemistry. Second Edition. 2019. https://www2.chem.umd.edu/thermobook/v10-screen.pdf</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">DeVoe.H. Thermodynamics and Chemistry. Second Edition. 2019; https://www2.chem.umd.edu/thermobook/v10-screen.pdf</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B45"><label>45.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">M.V. Kirov, G.S. Fanourgakis, and S.S. Xantheas, Chem. Phys. Lett. 461, 180 (2008). https://doi.org/10.1016/j.cplett.2008.04.079</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Kirov M.V., Fanourgakis G.S., Xantheas S.S. // Chem. Phys. Lett. 2008. V. 461. № 4–6. P. 180; doi: 10.1016/j.cplett.2008.04.079</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B46"><label>46.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.V. Gudkovskikh and M.V. Kirov, Chem. Phys. 572, 111947 (2023). https://doi.org/10.1016/j.chemphys.2023.111947</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Gudkovskikh S.V., Kirov M.V. // Chem. Phys. 2023. V. 572. P. 111947; doi: 10.1016/j.chemphys.2023.111947</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B47"><label>47.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">S.S. Xantheas, Chem. Phys. 258, 225 (2000). https://doi.org/10.1016/S0301-0104(00)00189-0</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Xantheas S.S. // Chem. Phys. 2000. V. 258. № 2–3. P. 225; doi: 10.1016/S0301-0104(00)00189-0</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list></back></article>
